[ ŞEM, 2017-09-23 ]   [ BIKE MALPERA DESTPK ]   [ BXE NV BIJAREYAN ]   [ KONTAKT ]   [ INFO ]   [ LGERN & ARŞV ]  
DESTPK
Ne
Nivsar
Kulturmagazn
Hevpeyvn
Kolumnst
Ewrokurd
E-Pirtk
Lteratr
Ziman
Muzk
Foto
Lnk
E-POSTEYA TE
  Nav (Username)  
   
  fre (Password)  
   
   
     
   E-posteyeka n
 bo xwe qeyd bike
 
REKLAM


KOLUMNST 
Kovara Wje rexne ji rexneyan hiz nake
SWÊD, 14/12 2014 Min ev gotara xwe bi sernav Rexnekirina rexnegiran j rexne ye ji bo kovara Wje rexne amade kirib, ji ber ko ew bersva hevpeyvna Emerk Serdar b, ko di w kovar da ap bb. L kovar ne xwest v gotara min ap bike wek min fm kir, kovara Wje rexne ji rexneyan hiz nake an j dostan-xinamtya berpirsyar w malbeta Emerk Serdar bi hev ra heye.

Gelo her kes dikare her kes rexne bike? Gelo kesek nexwend nezan dikare kesek xwend zane rexne bike? Gelo profsor drok dikare profsor bizşky rexne bike an w fr emelyetan bike? Bersiva van hem pirsan na ye. Eger di kovarek da rexneyeke ji rasty gelek dr ap bibe rexnegir rpeln w kovar bi kar bne bona ji heq yek din b der w rreş bike, by ko y t rexnekirin ew yek heq kiribe, w dem rvebirya kovar dikare bje?: Bal me dmokrat ye, her kes dikare fikira xwe bje, em ne bi fikirn rexnegir ra bin j, maf me tune em nivsa w ap nekin. Bersiva w j na ye. Ji ber ko xwendevan dikare bje: Min di filan kovar da gotareke rexney xwend, ko ji ser heta bin bi nerastyan buxdanan va dagirt b. Ez d nivsn w kovar nexwnim. Û gerek haya kesn hevpeyvn dike ji zanebn rastgotinya w kes hebe ko j ra hevpeyvn t kirin.

Min nivseke wisa di hejmareke kovara Wje rexne da xwend ko hevpeyvna dtor kovar y sereke Dawid Yeşilmen e bi Emerk Serdar ra kirib.

Dema meriv v hevpeyvn dixwne, wisa texmn dike, ko rexnegir kurdan y her bi nav deng li tevaya Sovyeta ber, xwesma li Ermenstan, Emerk Serdar bye. Em behsa ziman Emerk Serdar nakin, ko ne ten kurdn dervay Ermenstan, l herwiha yn Ermenstan j zde ji kurdya w tnagihjin. L ya giring ew e, ko di hevpeyvn da Emerk Serdar bi xwe dibje: xebera mine rexnekirin dha gelek zar b, ne ko nivsar. Ez hml civn koma nivskar kurdada diaxivm, gava pirtk nivskar kurda dihatine enenekirin (lnihrandin). Ango, E. Serdar gotarn rexney hema bje ne nivsye. Vca bo i ji hevpeyvn wisa xuya dibe, ko ew di nav nivskarn kurdn Ermenstan da hema bje rexnegir her sereke bye ew xwe weke rexnegir rsan y mezin Blnsk dibne? Û di hevpeyvn da li cyek din Emerk Serdar hem helbestvan nivskarn me yn ber niha bik dixe, dibje di nav wan da ber j, niha j rexnegir tunebn tunene. L rexneya w tam ne di c da ne. Ew dibje: Helbestvan nivskar meye w ax (lo y niha j) hn nebbn rexnekirinra hesab rnn.

L di rasty da di nav kurdan da rexnegir gelek hebn, wek Mkal Reşd, Frk Ûsiv, Tosin Reşd y her sereke j Çerkez Reş b. Bal me edetek baş heb: ber ko pirtka nivskarek ap bibe, Komeleya Nivskarn Kurd li Ermenstan li ser berhema w disekin, l hr dib, nivskaran br baweryn xwe digotin. Û Komeley biryar kirib pş doktor zimanzany, nivskar, mamostay Însttta Pedagogy ya Ermenstan Çerkez Reş wan hem berheman bixwne, di civn da ser wan baweryn xwe bje, d ra hevaln din baweryn xwe dikaribn bigotana. Ango, Çerkez Reş hatib hilbijartin wek rexnevan nivskarn kurdan y sereke li Ermenstan. Komeley biryar kirib rexneyn w yn nivskarn din yn di civnn Komeley da, ko li wir pirtka nivskarek dihate lnihrandin qmetkirin, di rpeln rojnameya Rya teze da ap bikin. L rojnamey ji bo ji xwe ra serşyan neke, ap ne dikir, ji ber ko biryara apkirin an apnekirin herwiha di dest cgir berpirsyar rojnamey Emerk Serdar da b j.

Di hevpeyvna kovara Wje rexne da Emerk Serdar piran kna xwe kutaye yek ji ronakbrn me y her bi nav deng Emn Evdal berhemeke w daye ber meqesan. Ew dibje:

Sala 1958-a pirtka Emn Evdale teze neşir bb. Ew vekirina destana Mem Zn- b. W ax min krsa 3-ada dixwend. Min pirtk xwend. Ew gelek dr ruh vekirina bedewet b. Gelek sist prmtv hatib nivsar.

Ya pşin, di wan salan da li Ermenstan serhevdu s-ar nivskarn kurd hebn, yek ji wan Emn Evdal b, edebyeta kurd zde ne kemil b gor wan salan gor rewşa edebyeta kurd berhema Emn Evdal gaveke baş b ber bi pşketina edebyeta me. Ango, nabe bi av ro li berhemeke ber 56 salan apby binihrin. Û ev rexne w dem derdikeve, dema sal 50 sal ji w roj derbaz bne, ko Emn Evdal ji v dinyay kon xwe ji nava konan bar kirye ye li ser dilovanya xwe.

Em bne ser meseleya ka her kes dikare her kes rexne bike? Ji bo w berpirsyarn kovar xwendevan gerek Emerk Serdar Emn Evdal baş nas bikin.

Emn Evdal doktor zanyary b, kurdzan tnografek (civaknas) bi nav deng, xebatkar beşa kurdzany ya Însttta Rohilatzany ya Akadmya Ermenstan, gelek berhemn w yn zanyar ser kurd Kurdistan, berhemn edeb bi zimann kurd, ermen rs ap bne. Ew tnograf kurdan y yekemn e li cihan. Emn Evdal ji kurdn Sovyet yekemn kes b, ko ji bo keda w ya bhempa di nav zanyar edebyeta kurd da dibistanek kirine ser nav w (dibistana gund Qundexsaz, naveya Aparan, li Ermenstan). Di nav kurdn Sovyet da yekemn kes b, ko dewleta Ermenstan biryar kir w di Panteona dewlet da binax bikin, ko li wir ten kesn komar yn her bi nav deng tne alkirin. Pirtka kurdn Sovyet ya here bi nav deng (belk pirtka kurd ya here bi qmet li tevaya cihan j) Folklora kurmanca ye, ko sala 1936an bi 650 rpelan va, bi herfn latnya kurdn Ermenstan li Yrvan ap bye Qad Mihemed nemir derheqa w pirtk da gotye: Ev e qurana me!. Berevkar amadekarn w pirtk Emn Evdal Hecy Cind ne.

Gelo Emerk Serdar k ye? (ez 13 salan bi w ra di redaksyona rojnameya Rya teze da xebitme). Ew hema bje tevaya jyana xwe di rojnamey da kar kirye (belk j ji bo w yek, ko nikaribye li cyek din kar bike), gihşte heta dereceya cgir berpirsyar j, l kar w y herroje werger b. Dema berpirsyar rojnam y 34 salan Mroy Esed di ry sextekar dizyn Emerk Serdar yn di hla rojnamevany da mecbr kirin teqewut bibe, serokatya Ermenstan aminaya xwe bi E. Serdar ne an, ew nekire berpirsyar rojnamey kurdek ji dervay redaksyon Ttal Efo an kir berpirsyar. Emerk Serdar w dem b berpirsyar dema rojname ji fermyet derket, d nema organa dewlet hukumet b di dema w da rojname hema bje d dernediket. Ji bo w j du xebatkarn din yn rojnamey Grşay Mem Rizgan Cango Recev bi w ra civn kirin ew ji ser kar avtin, Grşay Mem b berpirsyar rojnamey, Rizgan Cango Recev b cgir skrtar rojnamey.

Pişt hevpeyvna di kovara Wje rexne da kur Emn Evdal Efan Emn, ko Însttta Moskvay ya edebyet xilaz kirye zaney edebyet ye, gotareke bi ziman rs wek bersva hevpeyvna Emerk Serdar ap kir. Pişt w Emerk Serdar carek din bersv da v car rş end ronakbrn me yn din kir, yek ji wan ez im, yek j profsor fzkay Moskov Cemal e, ko em xudgirav piştgirn Efan Emn in dijminn E. Serdar in. Ji bo xwendevann kovar bizanibin ka Emerk Serdar awa bi zanebn rpeln kovar rojnameyn kurd bi kar tne, li ser bingeh vir derewan hem ronakbrn me rreş dike.

Ew (ango Moskov Cemal) li her dera xwe wek profsor Ûnvrsteya Amrkay dide nşandan, l di rasty da laborantek sade ye.

Di van 25 saln daw da profsor Ûnvrste Însttuyn cihan yn her bi nav deng bye, di nav wan da li Hambugr, Romay Amsterdam, zdey 187 berhemn w yn zanyar di kovarn fzkay yn cihan da ap bne, di 50 konferans smnarn li Amrkay, Ewrupay Yaponiyay gotarn xwe yn zanyar xwendine, ji sala 2004an heta ro profsor Old Dominion University li bajar Norfolk li ştata Virginia li Dewletn Amrkay yn Yekgirt ye. Serokatya Ûnvrstey gotareke berfireh ser karn Moskov yn zanyar di ulm fzkay li tevaya cihan da nivsye. Moskov Cemal her dema hewil daye kr milet xwe b: gelek salan endam Komeleya xwendkarn kurd li Ermenstan b. Bi dest Ûnvrsteya xwe ya Amrkay pwend bi Ûnvrsteyn Kurdistana Başr ra danye, przdnt Zanştgeha Hewlr ya Selaheddn li herma Kurdistan Mihemmed Sadiq bye mvan w d ra j xwendkarn kurd ji welat kal bavan ne ber dest Moskov Cemal zanebnn xwe zde kirine.

Bona xwendevan bawer bikin, ko Emerk Serdar bi rast bi zanebn gelek ronakbrn me yn wek Emn Evdal rreş dike, ez ten zbata bi Moskov Cemal ra girday bnim: -Biray Moskov Cemal Elxan, ber end salan ser end mehan bb mr kea Emerk Serdar - Nra Emerk Sardaryan.

Ji hla Emerk Serdar va eva yeka ne ten awayek heyfhildan ye, l bi awayek eşkere bi zanebn rreşkirina ronakbrn me yn bi nav deng bikaya ruh w dide xuyakirin, ko di hem berhemn w da j xuya dibin. Xuya ye, ne ten ruh w bik e, l herwiha mejy w j bik e. Mirovn ha awa dikarin bibin nivskar, wergervan, rexnegir, deng milet wijdana gel? Tu dibj qey armanceke bav ke heye, ko ronakbrn me nuxsan bikin. Bav gotarn rexney yn ji ser heta bin b bingeh bi kurd dinivse ap dike, kea w j wana werdigerne rs li gelek cyan ap dike. L xwendevan nizanin, ko Emerk wergervan bi dehan salan nivsn rs wergerandye kurd, l bi rs nizane xetek j bi rs ne nivsye (ew bi xwe li xwe mukur t, ko hem gotar pirtkn w kea w werdigerne rs), kea w j wek nivskar kurd bye endama Komeleya Nivskarn Ermenstan endama PENa kurd, l di jyana xwe da yek xet j bi kurd ne nivsye.

P.S. Min ev gotara xwe ber end mehan nivs b min biryar kirib wya ap nekim, ji ber ko wek we li jor dt gelek nivskar, doktor, profsor derheqa dizyn Emerk yn berhemn xelk zbat kirine. Polsn Rewan j zbat kirine, ko pişt ji s xebatkarn rojnameya Rya teze duduyan (Grşay Mem Rizgan Cango. Lema Emerk di pirtka xwe da zde rşan dibe ser wana) w ji kar berpirsyarya rojnameya Rya teze bi sosret derdixin, ew dikeve xany rdaksyon komputern rdaksyon didize, bona rojname b girtin.

L sebeb sereke y apkirina v gotara min ew b, ko Emerk Serdar van dawyan li Rewan pirtkeke xwe ap kirye bi sernav Mukur li wir b bingeh dev avtye gelek ronakbran. Ber ko ew pirtlk bikeve dest min, min ji hinek hevalan pirs ka Emerk derheqa k da xirab nivsye, bersv ev b: Baştir e tu bipirs ka derheqa k da xirab ne nivsye? Ji 100 ronakbrn me ten ne avtye reş end kesan. Derheqa v pirtk da skrtar rojnameya Rya teze y ber Rizgan Cango van rojan miqaleke tr tije dagirt, bi zbatan va mak kir nivsye. Ez rastya fikirn Rizgan Cango yn di gotara w da mak dikim, ji ber ko min, Rizgan Emerk gelek salan bi hev ra di rojnameyaRya teze da kar kirye.

Ez ten li ser end şer-şiltaxn di pirtka Emerk da ya bi sernivsara Mukur bisekinim, ko karn dozvekirin mehkemekirin ne. Ew dinivse, ko end ronakbrn kurdn Ermenstan, wek G.M., T.X. yn din bi KGB (stxbarata Sovyet) va girdaybn. Ya pşin, eger tiştek ha tunebe Emerk şeran davje end ronakbran, w dem ew ronakbr gerek w bidine mehkemey ez bawer im ew bdeng nemnin d hazirya dozvekirin dikin. Eger rast be, ko ew kes bi KGB va girday bne, w dem pirsek ser hildide: Ma qey mirov bi KGB ya welat xwe va girday be, sc e? Ma qey ew mirov cass kirine? Na, wana al aramya dewleta xwe kirine. W dem ma qey Emerk dijmin dewleta xwe Ermenstan ye, ko ha difikire? Li vir pirsek din ser hildide: gelo k ew rast ji Emerk ra gotye? Eger yek/ gotibe, gerek xebatkar/a KGB be destra w/ j tune sura dewlet eşkere bike. Bira haya xwendevanan hebe, ko di van 30 saln daw da ji kurdn Ermenstan kesek ten di KGB da bi ferm kar kirye, ew j Nra Emerk Sardaryan e, ko kea Emerk Serdar e. Em v kar dihlin ser KGB ya Ermenstan bona lkolnan bike, ka d ra di hindava xebatkara xwe da i biryar derdixe.

Gelo ev kes bi nav Emerk Serdar texmn nake, ko gelek ronakbrn bi nav deng, wek doktor Çerkez Reş, profsor Moskov Cemal, edebyetzan Efan Emn, skrtar rojnameya Rya teze Rizgan Cango yn din derheqa w da end miqale ap kirin ry w y rast derxistine meydan tu kesek j tune, ko miqalek binivse piştgirya w bike. Jimara kesn ko Emerk rezl bikirana (ew kesana, ko Emerk b bingeh di pirtka xwe da wana bhurmet dike şeran davje wan) w zdetir bya, l mixabin piranya wana wefat kirine.

Ez zanim ko Emerk Serdar di z da tu ronakbrek me ne dtye, ji ber ko tu kesek w tune seredana w bike, serk lxe, ka hal w i ye. L ztirek ew gelek ronakbran zureta wan di mehkemeya xwe da bibne, ko dev avtye wana merivn wana. Dimne em ji Emerk Serdar ra cansaxyeke baş bixwezin, ko bikaribe tev mehkemeya xwe bibe. Heta mehkemey bira di cy xwe da bikeve gavn ji xwe mezintir nevje, bona hal xwe xirabtir neke. Dimne ka ji advokatn dozvekirinan ra iqas wext lazim e bona mehkeme dest p bike.

-----------------------------------
Nivskar: TÊMÛRÊ XELÎL temur_xelil@hotmail.com
Weşandin: 2014-12-14
Xwendin: 6653
 

KOLUMNN BER   
Şebab Egt nabe Şeroy Biro ez j nabim heval (2016-08-17)
Careke din ser alfabeya kurd-latn (2016-04-24)
Xwedyo, tu me ji dewletnexwezan biparz! (2016-01-27)
Êzdbna kurdan ji Kurdistan zdetir zirar dide Ermenistan (2015-06-29)
Xwez kurd di hindava dijminn xwe de wek ermenyan bna (2015-04-18)
Kurdn resen bn kurdn reben (2014-10-16)
Xwedy kurmancya dewlemend (2014-09-17)
Bira haya we ji zaneyn nezan hebe (2014-08-12)
Çima tirk li ber dil hinek kurdan ezz e (2014-06-15)
Strann Karapt Xao dikaribn nebna milk gel kurd (2014-04-07)
Ew ji xizmetkirina bo gel xwe lezet dibne (2014-02-06)
Pirtkeke Kemal Tolan li ser zdayety (2013-12-29)
Kadroyn tlvzyonn kurd li ser i bingeh tn hilbijartin (2013-08-15)
Gorgy Xudo serbilindya Ermenistan kurdan b (2013-05-27)
Em ermen bi şrek hatine birndar kirin ji bo branna gelkujya ermenyan (2013-04-24)
Neyariya di kiras welatparzy da (2013-02-23)
Îvan Omer Farzov mrxas binavdeng l b nav b deng (2013-01-18)
Kurdistana Sor (2012-11-22)
Cegerxwn derheqa zdyan dn zdty da (2012-10-28)
Tu ne yar , tu neyar (2012-10-04)
PIRSIYARA AKTEL
Li gor qenaeta te bila kurdn Kurdistana Sriyey digel projeya Emerkay yan ya Rsyay bin?
 
Ya Emerkay
Ya Rsyay
  Encamn dengan
 
NERNGEH
 
[kitb] Sun Z: Hunera şer (2016-04-21)
Ismail Beşiki ji kurdan re li ser ermeniyan semnerek da (2013-09-28)
Kurdistan ber serxwebna siyas serxwebna petrol ekonomk lan dike (2012-05-21)
Tewanga navdrn ziman kurd (2009-02-08)
Umt Firat dibje navnşana areserya pirsa kurd ne PKK ye (2008-11-11)
Hro Taleban: Min nedixwest Mam Celal bibe serokkomar Iraq [foto] (2007-05-10)
Alfabeya kurd-latn ji bo ziman kurd ji alfabeya kurd-ereb minasibtir e (2005-11-02)
Ferqa di nvbera ko, ku k de (2005-05-19)
Xewna Mesd Barzan ji başr Kurdistan mezintir e (2005-02-07)
 
REKLAM


KOLUMNST
Şebab Egt nabe Şeroy Biro ez j nabim heval
Tolstoy xelata Nobel
Kurdistaneka serbixwe [ne]cida
Heşt rojn şer xendek I
Em felsefe
Hilbijartinn Kurdistan ez şok kirim
© 19972017 www.nefel.com  |  E-poste: info@nefel.com  |  Powered by Medesoft.org