[ PNCŞEM, 2017-09-21 ]   [ BIKE MALPERA DESTPK ]   [ BXE NV BIJAREYAN ]   [ KONTAKT ]   [ INFO ]   [ LGERN & ARŞV ]  
DESTPK
Ne
Nivsar
Kulturmagazn
Hevpeyvn
Kolumnst
Ewrokurd
E-Pirtk
Lteratr
Ziman
Muzk
Foto
Lnk
E-POSTEYA TE
  Nav (Username)  
   
  fre (Password)  
   
   
     
   E-posteyeka n
 bo xwe qeyd bike
 
REKLAM


ZIMAN 
Îdiayn Ferhad Şakel bbelge nezanist ne
Haşim Ehmedzade
STOCKHOLM, 20/11 2005 Malpera Dimane.com- di 27/10 2005- de hevpeyivnek bi mamostay ziman kurd li zanistgeha Uppsalay ya Swd Ferhad Şakel re kir. Di w hevpeyivn de, Şakel helwsteka dijwar di heq alfabeya kurd ya esillatn malbata bedirxaniyan de nşan da. W got ew alfabeya ko Celadet Bedirxan kiriye kurmanc p dinivsin xebata emperyalstan ji bo parekirina Kurdistan ye.

Li gor w, ev alfabe seqet, nezanist nekurd ye bi kr zaravaya kurmanc bi xwe j naht. W herweha got ko kes bi qas malbata bedirxaniyan dilsoz fikir deolojiya Atatirk neb ew malbat ji dil heyrana kesayet hizrn w b. Bi baweriya w, bedirxan cassn emperyalstan bn.

Li ser van dayn Ferhad Şakel, Dimane.com- v car hevpeyivnek li gel mamostay kurdiy li beş Lkolnn Kurd li zanistgeha Exeter ya Îngilistan Haşim Ehmedzadey kir j xwast ew j dtinn xwe di v war de diyar bike. Ehmedzade van dtinn Şakel weha wesif dike ko ew ji minaqeşeyn bibelge, qnakirina aqilane objektviya akademk dr in.

Haşim Ehmedzade, y ko li beşa kurd ya zanistgeha Uppsalay xwandiye doktoriya xwe di war ziman edebiyata kurd de li w der qedandiye, ecbmay dibe ko Ferhad Şakel alfabeya latn bi emperyalzm ve gir dide dibje ko ne Ferhad ne kes d dikare belgeyeka zanist pşkş bike ko zimanek alfabeyek hertim b veqetn bi hev re girday bne. Ew diyar dike ko qeseya Şakel ko goya Celadet Bedirxan bi alfabeya xwe Kurdistan pare kir ne rast e unk Kurdistan cara yek di sala 1514- de li ser dest sefew osmaniyan cara duy pişt cenga chan ya yek ber peydabna alfabeya kurd ya latn hatib pare kirin.

Li ser girdana alfabeya latn bi emperyalstan ve, kurd rojhilata Kurdistan Haşim Ehmedzade dom dike dibje: Em dizanin ko emperyalstn brtan pişt cenga chan ya yek li başr Kurdistan bn li Bexday j kovarn kurd derdixistin nivskarn kurd teşwq dikirin ko bi kurd binivsin gelek ji efsern xwe yn ngilz fr ziman kurd bi alfabeya ereb kirin.

Gelo ima van emperyalstan w ax ev alfabeya latn li ser kurdan danesepand? Li aliyek, Edmonds Saon yn emperyalst piştgiriya alfabeya aram yan ereb ya modfiyekir ji bo nivsandina kurdiy dikir; li aliyek d, misilman nasyonalst ereb Sati Husriy dij wan bi xtaba ko guhortina herfn Quran kufir e derdiket hilbijartina hinek dengan ji bo nşankirina wan tpn ko di alfabeya ereb de nnin bi tawana mezin wesif dikir. Ehemedzade dibje ko heger alfabeya latn ji bo emperyalstan alavek siyas y giring bya d wan ew alfabe li welatn dagrkir yn wek Hindistan Îraq bi kar anbya.

Mamosta Ehmedzade daya Ferhad Şakel ko alfabeya Celadet Bedirxan ne kurd ye red dike dibje ko alfabeyn swd, ngilz frans li ser bingeh alfabeya latn hatine kirin, l d mohra wan zimanan li ser e kes nikare bibje ko ew eyn w alfabeya ziman latn ye. Ew diyar dike ko kurd hene ji ber bikaranna tpa w-y di peyiva newroz- de yan x-y di nav Xezal- de yan j q-y, ko di alfabeya tirk de nnin, di zndan de ne. Ehmedzade nikare qebl bike ko alfabeya aram yan ereb ya modfiyekir kurd ye ya latn nekurd ye dipirse ka Şakeliy bi v da xwe pişta xwe bi i zimannas i ekola zimannasiy germ dike.

Haşim Ehmedzade vekir dibje ko maf h kes nne wan berhemn ko bi tpn latn derdikevin bi nekurd bi nav bike yan bervajiya w. Paş gotina xwe didomne dibje: Di v war de, ji bo kurdek nştimanperwer, ti ferq ciday di navbera Mehmet Uzun, Hesen Met, Cegerxwn, Firat Cewer, Ebdila Peşw, Şrko Bkes, Etay Nehay, Şrzad Hesen, Bextiyar El Helm Ysif de nne. Evn han sermaya v netewey ne şwaz forma alfabeya wan h tiştek ji giring kurdbna wan km nake.

Haşim Ehmedzade Ferhad Şakel y ko gotiye malbata bedirxaniyan kemalst bn neheq dike dibje: Heger kek Ferhad dijtiya alfabeya latn dike, ima ew Mqdad Midhet Bedirxan tawanbar dike ko algir Atatirk b? Di dema ko nav Atatirk li ber kuk tenran j nedihat gotin, Mqdad Bedirxan pşengiya xebata netewey ya kurd di hjatirn warn w de, ko rojnameger ye, dikir. Baş e, kek Ferhad awa li saln dijwar ji jiy Hac Qadir y ko t de ders didan endamn malbata bedirxan li Stenbol dinre? Ma Haciy ew mirovn hja fr atatirkperistiy dikirin? Paş, Kurdistan bi tpn latn nedihat nivsn, l bi alfabeya ko ro kek Ferhad j re alfabeya kurd dibje dihat nivsandin herend gelek guhortin t da bne. Ya d, dema kek Ferhad behsa Bedirxan Paşay bo nimne mana w li Kretay dike, mirov dibje qey ew [Paşa] bi pereyn Swd ji bo nivsna brann helbestan b w girava hewaxweş.

Li ser daya Şakel ko Celadet Bedirxan cass emperyalstan b, Ehmedzade dibje: Jiyana trderdeser ya Celadet Bedirxan mirina v kurd hja di bra qeder ya tar de gelek ji hind biqmettir e ko mirov weha bi hsan brz bi cass emperyasltan bi nav bike. Ew di encam de dibje: Bi rast, nkarkirina xizmeta malbata bedirxaniyan derxistina nav wan ji droka kurd ya v serdem jiholrakirina droka xebata kurd li Kurdistan ye.

-----------------------------------
Nivskar: Nefel-Ziman
Weşandin: 2005-11-20
Xwendin: 15203
 

ZIMAN   
Gelo ez bm yan bihm? (2012-11-27)
Ziwan dyalekt kurd (2012-07-13)
Duziman (2011-01-02)
Ji kurdya tirk ber bi kurdya kurd ve (2010-10-28)
Bengi Yildiz: Li Kurdistan ziman yek y resm d kurd be (2010-10-12)
Ziman bingeh nasnameya kurd ye (2010-05-05)
Şovenzma soran efsaneyn w (2010-03-24)
Alfabeya Celadet Bedir-Xan bye smboleka netewey (2009-10-05)
[diyom] Mirov banqey dişelne yan j banqey taz dike (2009-06-24)
Rastnivsandina veqetandekn ziman kurd tewangn wan (2009-02-27)
Tewanga navdrn ziman kurd (2009-02-08)
Homer Dizey malik li dihokiyan şewitand Kurdistana Iraq Îran ji soraniy re (2008-11-12)
Çima Carbekir ne Crik? (2008-01-02)
Ziman gird = mezin bo hem kurdan (2007-12-04)
Yeknetewebn ne bi ziman yekgirt ye (2007-11-26)
Ziman qels tune ye kurd/a qels heye (2007-10-10)
Kurmanc zimanek NRy ye (2007-05-03)
Bibliografiya nivsarn li ser ziman kurd (2006-02-22)
Koka ziman kurd (2006-02-08)
Alfabeya kurd-latn ji bo ziman kurd ji alfabeya kurd-ereb minasibtir e (2005-11-02)
PIRSIYARA AKTEL
Li gor qenaeta te bila kurdn Kurdistana Sriyey digel projeya Emerkay yan ya Rsyay bin?
 
Ya Emerkay
Ya Rsyay
  Encamn dengan
 
NERNGEH
 
[kitb] Sun Z: Hunera şer (2016-04-21)
Ismail Beşiki ji kurdan re li ser ermeniyan semnerek da (2013-09-28)
Kurdistan ber serxwebna siyas serxwebna petrol ekonomk lan dike (2012-05-21)
Tewanga navdrn ziman kurd (2009-02-08)
Umt Firat dibje navnşana areserya pirsa kurd ne PKK ye (2008-11-11)
Hro Taleban: Min nedixwest Mam Celal bibe serokkomar Iraq [foto] (2007-05-10)
Alfabeya kurd-latn ji bo ziman kurd ji alfabeya kurd-ereb minasibtir e (2005-11-02)
Ferqa di nvbera ko, ku k de (2005-05-19)
Xewna Mesd Barzan ji başr Kurdistan mezintir e (2005-02-07)
 
REKLAM


KOLUMNST
Şebab Egt nabe Şeroy Biro ez j nabim heval
Tolstoy xelata Nobel
Kurdistaneka serbixwe [ne]cida
Heşt rojn şer xendek I
Em felsefe
Hilbijartinn Kurdistan ez şok kirim
© 19972017 www.nefel.com  |  E-poste: info@nefel.com  |  Powered by Medesoft.org