[ PNCŞEM, 2017-09-21 ]   [ BIKE MALPERA DESTPK ]   [ BXE NV BIJAREYAN ]   [ KONTAKT ]   [ INFO ]   [ LGERN & ARŞV ]  
DESTPK
Ne
Nivsar
Kulturmagazn
Hevpeyvn
Kolumnst
Ewrokurd
E-Pirtk
Lteratr
Ziman
Muzk
Foto
Lnk
E-POSTEYA TE
  Nav (Username)  
   
  fre (Password)  
   
   
     
   E-posteyeka n
 bo xwe qeyd bike
 
REKLAM


ZIMAN 
Ziman bingeh nasnameya kurd ye
Kendal Nezan
PARÎS, 5/5 2010 Gelek milet hene wek sirb, xirwat bosnayiyan ko bingeh nasnameya wan ol ye, tev ko ziman wan yek e j, l jiber ko mezheb wan cuda ye, ew bne s miletn cuda. Hinek milet j hene ko nasnameya wan di nav drok de bye, drok bingeh nasnameya wan e.

Bingeh nasnameya kurdan ziman wan e. Di nav kurdan de, zd, kakey, sunn, ş elew j hene. L xala hevbeş ya di navbera wan de, ziman kurd ye, loma hem wek kurd tn nas kirin.

Ziman kurd mna piraniya zimann ko li ser devereke erdngar ya berfireh hatiye belav kirin, ji gelek zaraveyan pk t. Du zaravn serek hene, kurmanciya jorn ya jrn li gel zazak, dimilk yn din. Btiriya zimann chan ji gelek zaravan pk tn, wek mnak ziman n ko ji her ar mirovan li chan yek n ye, ji diyalektn cuda pk t. Li Ewropay j wiha ye, li Îtalyay ko zarav bajar florence wek zarav serek t hesibandin, her navey bi zarav xwe dinivsne dipeyive ev yek nay wateya ko Îtal ne netewek in. Ziman ereb j ji gelek zaravan pk t. Li Fransa j heta sedsala 16-, fransiyan bakur başr hebn heta şer chan y yekem j domand. Loma pirbna zaravan ne kmas ye, l dibe ko nşana dewlemendiya ziman bi xwe ye.

Ziman di nava sedsalan de, peyde dibe di nav end nesl nifşek de winda dibe. Wek mnak, li v navey ziman aram heb, ko nzka 600 salan ziman siyaset dpolamsiy b li v nav, herwiha ziman hezret Îsa y axaftin b, l niha bi ten li hinek gundn Kurdistan Sriy t bikarann. Ziman kurd j jiber b dewletbna kurdan, di sedsala bstan de, li jr metirsiya windabn ye. Nemaze li Tirkiy ziman kurd ji 90 salan virde li jr xetera asmalsyon ye.

Dema Ensttuya Kurd li Pars hat damezrandin, yek ji erkn w yn serek parastin vejandina ziman kurd b. Cara yekem li sala 1983-, me hem zimanzan nivskarn kurd n Ewropay yn ji hem pareyn Kurdistan di nav wan de Brahm Ehmed, Dr. Kemal Fad Ferhad Şakel kurdn Îran, Bakur Sriy civiyan derbar ziman kurd. Pişt end rojan, em gihiştin w baweriy ko pwstiya zarav kurmanciya xwar yan soran li Başr Kurdistan bi karkirina li ser ziman tune pirsgirkn ko hene dikarin di arova kar "Kor Zanyar Kurd" de bn areser kirin. Man herdu zaravn din, kurmanc zazak.

Meseleya ger zarav soran bibe ziman kurd y standart, xewnek e. Lewra ko ne mumkin e kurdn dinyay bi tevah fr soran bibin w bi kar bnin dewleteke kurdan ya yekby tune ko xelk di xwendingehan de hn v zarav bibin. Loma me baş dt, kurmanciy bipş bixin ragihandin medya bi v zarav rkpktir bikin. Ev di heman dem de, parastina dewlemnediya ziman kurd ye div hem zarav bn parastin bigihnin nifşn n.

Li ser v bingeh, ensttuy biryar da salane du caran nivskar zimanzann kurd bicivne di pş de pirsgirka rzimana kurd b zelalkirin, pirsgirka rastnivsa ziman kurd areser bike parastina gencneya edeba klask a kurd gihandina berhemn wjevann klask n wek Melay Cizr, Ehmed Xan Feqiy Teyran bo nifşn n. Herwiha parastina gencneya folklor kurd y resen peyvn rojane yn kevin parastina devokn kurd, herwiha karkirina li ser termnolojiyn n yn ko derbas nav ziman kurd dibin. Heta niha 66 kes beşdar van civnan bne, 34 ji wan ji Kurdistana Bakur, 19 ji Kurdistana Başr, 3 ji Kurdistana Rojhilat, 4 ji Kurdistana Sriy, 3 Kurdn Sovyt 3 zimanzann biyan bne. Van zimanzanan bi nzka 10 zimanan dizanbn, loma van gengeşeyan sdeke mezin dan pirsa me ya ziman.

Di aroveya ensttuy de du komisyonn me yn ziman hene, komisyonek li ser zarav kurmanc kar dike ya din li ser zarav zazak. Nzka 38-40 milyon kurd li chan hene nzka ji sed 66- wan bi zarav kurmanc dipeyvin. Li Kurdistana Bakur nzka 19-20 milyonan hene derdora 15-16 milyonan bi kurmanc dipeyvin, li Kurdistana Îran 10-11 milyon kurd hene nzka 4 milyonan bi kurmanc daxivin, kurdn Sriy j 22.5 milyon in bi kurmanc daxivin, herwiha kurdn diaspora derve wek kurdn Asya Navn Ermenistan, Lubnan Yektiya Sovyt ya ber j bi kurmanc daxivin.

Îro, nzka 2 milyon kurdan bi zazak dipeyivin yan ji sed 5- kurdan, soran j nzka 10 milyonan p dipeyvin li Îran Îraq angu ji sed 25- kurdan. Loma kurmanc zaraveke pir giring e div b parastin. Civna me ya yekem li Catalonya ya Spanya b di 18- Nsan a 1987- de bi hevkariya hikmeta Catalonya hat li dar xistin. Di civn de cara yekem nexşeya Kurdistan bi navn kurd hat amade kirin belav kirin, du caran em li Brksel civiyan du caran li Denmarka du caran em bn mvann Hikmeta Herma Kurdistan li Duhok, herwiha civnn me yn din li Paris Swd dibin.

Em encamn her civnek di reng belavokeke taybet de didin weşandin li ser medya kurd t dabeşkirin. Îro rojnamegeriya kurd ya kurmanc li Sriy bakur van termnolijiyan bikar tnin, me di dirjiya xebata xwe de kurmanc kir modeke n nivsandina bi kurmanc akteul kir. Me hem jimarn belavoka "Kurmanc" wek kitb ap kir ko ji gelelk beşan ji 1120 rpelan pk t. Ev kitb ber heftiyek li Stenbol derket. Ev xebata zdey 20 salan e em dixin jr xizmeta ziman kurd bi mebesta hevgirtina ziman. Helbet, armanca me ne ew e ko kurmanc bibe ziman kurd y standart, l bi dtina me div hem zaravn ziman kurd bn parastin dewlemend kirin.

Serkan: Rdaw

-----------------------------------
Nivskar: KENDAL NEZAN
Weşandin: 2010-05-05
Xwendin: 12523
 

ZIMAN   
Gelo ez bm yan bihm? (2012-11-27)
Ziwan dyalekt kurd (2012-07-13)
Duziman (2011-01-02)
Ji kurdya tirk ber bi kurdya kurd ve (2010-10-28)
Bengi Yildiz: Li Kurdistan ziman yek y resm d kurd be (2010-10-12)
Şovenzma soran efsaneyn w (2010-03-24)
Alfabeya Celadet Bedir-Xan bye smboleka netewey (2009-10-05)
[diyom] Mirov banqey dişelne yan j banqey taz dike (2009-06-24)
Rastnivsandina veqetandekn ziman kurd tewangn wan (2009-02-27)
Tewanga navdrn ziman kurd (2009-02-08)
Homer Dizey malik li dihokiyan şewitand Kurdistana Iraq Îran ji soraniy re (2008-11-12)
Çima Carbekir ne Crik? (2008-01-02)
Ziman gird = mezin bo hem kurdan (2007-12-04)
Yeknetewebn ne bi ziman yekgirt ye (2007-11-26)
Ziman qels tune ye kurd/a qels heye (2007-10-10)
Kurmanc zimanek NRy ye (2007-05-03)
Bibliografiya nivsarn li ser ziman kurd (2006-02-22)
Koka ziman kurd (2006-02-08)
Îdiayn Ferhad Şakel bbelge nezanist ne (2005-11-20)
Alfabeya kurd-latn ji bo ziman kurd ji alfabeya kurd-ereb minasibtir e (2005-11-02)
PIRSIYARA AKTEL
Li gor qenaeta te bila kurdn Kurdistana Sriyey digel projeya Emerkay yan ya Rsyay bin?
 
Ya Emerkay
Ya Rsyay
  Encamn dengan
 
NERNGEH
 
[kitb] Sun Z: Hunera şer (2016-04-21)
Ismail Beşiki ji kurdan re li ser ermeniyan semnerek da (2013-09-28)
Kurdistan ber serxwebna siyas serxwebna petrol ekonomk lan dike (2012-05-21)
Tewanga navdrn ziman kurd (2009-02-08)
Umt Firat dibje navnşana areserya pirsa kurd ne PKK ye (2008-11-11)
Hro Taleban: Min nedixwest Mam Celal bibe serokkomar Iraq [foto] (2007-05-10)
Alfabeya kurd-latn ji bo ziman kurd ji alfabeya kurd-ereb minasibtir e (2005-11-02)
Ferqa di nvbera ko, ku k de (2005-05-19)
Xewna Mesd Barzan ji başr Kurdistan mezintir e (2005-02-07)
 
REKLAM


KOLUMNST
Şebab Egt nabe Şeroy Biro ez j nabim heval
Tolstoy xelata Nobel
Kurdistaneka serbixwe [ne]cida
Heşt rojn şer xendek I
Em felsefe
Hilbijartinn Kurdistan ez şok kirim
© 19972017 www.nefel.com  |  E-poste: info@nefel.com  |  Powered by Medesoft.org