[ SŞEM, 2017-09-26 ]   [ BIKE MALPERA DESTPK ]   [ BXE NV BIJAREYAN ]   [ KONTAKT ]   [ INFO ]   [ LGERN & ARŞV ]  
DESTPK
Ne
Nivsar
Kulturmagazn
Hevpeyvn
Kolumnst
Ewrokurd
E-Pirtk
Lteratr
Ziman
Muzk
Foto
Lnk
E-POSTEYA TE
  Nav (Username)  
   
  fre (Password)  
   
   
     
   E-posteyeka n
 bo xwe qeyd bike
 
REKLAM


KOLUMNST 
Emil Cioran li ser kimt bhviy
SWÊD, 30/5 2013 Wjevan roman/frans Emil Cioran (19111995) li welat xwe bi xerbiy hest dikir, dema j derket got ko ew d bie cihek ko xwe l nas bike. Cioran dibje mirovn baş welatn wan nnin, welat ne ten mal erd e, l bel welat ew dera ewle ya ko rza mirov l bt girtin maf mirov l bt parastin e. Cioran dibje dera ko dergeh jiyan li ber mirov bigire, divt mirov ji w der bie, ber xwe bide ciheke dr, heger mirov bikare bila nav xwe j biguhere dest bi jiyaneke n ya bi dil xwe bike.

Emil Cioran li gund Rasinar li herma Transilvaniyay ya roman sala 1911- hatiye dinyay, w hing Romaniya beşek ji Awisturiya-Macaristan b, li gund w mekteba despk ten heb, lewra malbata w bar kir bajar Sibiuy. Cioran paş di navbera du bajaran de Bucharest Berln xwendina felsefey kar mamostetiy kir.

Li Bucharest nexweşiya insomniay ew girt, d nedikar raze, şev heta sib li kolaneyn Bucharest bi r ve di, ji kmxewiy bedena w westiya, pskolojya w j xirab b, carek lxebit xwe bikuje l bel hewldana w bi ser neket.

Pişt ko Cioran ji mirin xilas b, dest bi nivsandin kir, bstdusal b, hinga berhema xwe ya yekem Li ser kimt bhviy bi ziman roman nivsand, sala 1934- belav kir. Cioran behsa serhatiyn xwe yn li Bucharest, hestn xwe yn wendabn, hv dilşikestinn xwe kir.

Cioran di nva byern şer cihan y didoy de kober b, w bareke giran ji birn brannn biş bi xwe re birin, pişta xwe da her tişt ber xwe da bajar Pars. Jiyana xwe ya may heta mirin di tentiy de buhirand, by ko yek car ji tentiy ji bajar Pars derkeve.

Cioran rev, cih xwe guhert, l bel card j nekar jiyaneke bi dil xwe bij, wneyn jiyana w ya ber her dihatin ber avn w. W hv dikir ko ew d bi dem re bikare her tişt ji br bike, l bel diyar e iqas mirov bitementir dibe hewqas j ji dema bt bhtir li jiyan xwe ya bor dihizire, nemaze dema ko mirov kober feylesofek reşbn y wek Emil Cioran be, ew di kevnejiyana xwe de as ma.

Birneke Cioran ya dijwar dayika w b ko bi hesreta dtina w mir. Dayika w di nameya xwe ya dawiy de dibje mirov di jiyana xwe de i j bike, d rojek b li her tişt jovan j bibe, ew d hv bike ko dem paşde vegere, da ew jiyana xwe ya y ji n ve bi awayeke d bij. Cioran dibje ko w ji nameya dayika xwe fm kir ko hestn jovaniy qedera w ne.

Cioran dinivsne da ko xwe jibr bike, reşbn nehezkirina w ya jiyan rengeke tar da nivs ramann w, ew dibje: Mirov bi ş ji dayik dibe, bi ş j dimire. Êş rastiya mirov ye, dema mirov dişe ti kontrast di nvbera mirov jiyan de namne.

Pirtkn Cioran wek vaksnn li dij ramann xwekuştin ne. Heger mirov bhv dilşikest be pirtkn feylesof xemgn Emil Cioran bixwne d ji xwe re bibje awa w kariye heştar salan di nava jann dijwar de li ber xwe bide bij, dmeg mirovn d j dikarin wek w bikin.

Dostek Cioran bi awayeke ronk got ko jiyan wek hezkiriya w ye, iqas j hez bike hewqas j hezkiriya w xwe j dr dixe, l heger ew xwe l neke xwed, hing hezkiriya w j lava dike ko ber xwe bidiy. Ango li gor w heger Cioran ji jiyan hezbikiriya dibe ko hewqas ne temendirj bya.

Felsefeya Cioran di evndariy de j wisa ye, w li ber hestn evndariy ko carek dil w vegirt xwe nebihst kir. Cioran dil xwe y hezkiriya xwe herduyan sot, li gor xwe nedt ko pencereyeke ronahiy di jiyana w ya tar de hebe.

Cioran ziman xwe y nivsandin bi yek car guhert, w pirtkn xwe yn destpk bi ziman dayik y roman nivsandin, l bel pişt ko li Fransay bi cih b, dest bi ziman frans kir, d qet li ziman xwe y roman venegeriya. W gelek zehmet kşa heta ko kar bi ziman frans serbest binivsne, carinan hefteyek ji mala xwe dernediket, bi qehwe igarey ten dijiya heta ko komekeke frans ya speh ava dikir.

Çawa Cioran kariye dest ji ziman dayik, ziman rokn zaroktiy, y hest, xewn brannn gencniy berde. Bi rast biryareke qet ne hsan ye ko nivskarek ziman xwe biguhure, ji ber ew w hing drok, ezmn dentteya xwe j diguhure. Çi rzeke ko ew binivsne d dibe beşek ji droka lteratura mileteke d.

Heyrann Cioran gotin qet ne giring e ka ew bi i ziman dinivsne, biryara w dintiyeke dahner ye. L bel xwendvann hevwelatiyn w xemgn bn, reaksiyona hinekan weha dijwar b ko li zimanguhertina w weke xwekuştineke n nrn. L bel her i be Cioran bi dsplneke xurt heta dawiy da ser w ry bi ser ket.

Hem hviyn Emil Cioran yn jiyan tkn w baweriya xwe bi derdora xwe wenda kir. Sih sal ji temen nivskariya w derbas bib, hj qebl nedikir ko di medyay de diyar bibe, bi rojnamevanan re nediaxaft, xelatn edeb j red dikir. L bel dewam dinivsand, tentiya w ya dijwar enerjiya w ya nivsandin gur dikir.

W di dema geşbna modernzm de dest bi nivsandin kir l bel tevl refn modernstan neb, w stleke xwe ya taybet afirand. Berhemn kurt, entensv bhtir hevgirt, li gor humor karakter w b.

W hing felsefeya Jean-Paul Sartre eksstensiyalzm populer b, felsefeya Cioran ya nihlzm ko ji ya Sartre dr b balkş nedihat, lewra di destpk de pirtkn w gelek nedihatin xwendin. Taybetmendiya w paş bala xwendevanan kşa, hd hd entrese ji pirtkn w re zde b.

Xweseriya Emil Cioran ew e ko w felsefeya xwe xistiye kiraseke edeb ya bilind de. Tekstn w tabloyn biş bi hostahiyeka huner hatine şwe kirin. Nemaze pirtka w Drok utopiya bi felsefeyeke kr, stleke gelek tenik speh hatiye nivsandin. Gelekan pişt v pirtk ji Cioran re got feylesof helbestvan, an j helbestvan feylesof. Cioran bi w taybetmendiya xwe ya balkş ciheke mezin ji xwe re di chana lteratura frans de kir.

Di dawiya jiyana w de nexweşiyeke giran ew girt, ew li Pars sala 1995- heştarsal mir. W mrateyeke edeb felsef y bihagiran li pey xwe hişt. Ruh Emil Cioran xerb hat dinyay, xerb jiya xerb j bar kir.

Emil Cioran dibje, ne derd w ye ko ew bimire an j bij, l bel hem stres ramann ko pencereyek di navbera mirin jiyan de vedikin hiş w mijl dikin.

Cioran dibje dema mirovek bir zde li birs bihizire, d nema dil w dibije xwerin, ew j weha gelek biriy jiyan ye, gelek j hez dike l bel di heman dem de hest dike ko ti girdana w bi jiyan ve nemaye. Dema j pirsn ka nivsandin i ye got nivsandin awayeke rev ye, berxwedanek e ji bo mayn, drahiya di navbera xewn rastiy de ye.

-----------------------------------
Nivskar: RINDÊ ÇAÇAN rindecacan@gmail.com
Weşandin: 2013-05-30
Xwendin: 15231
 

KOLUMNN BER   
Tolstoy xelata Nobel (2016-12-12)
Virginia Woolf xatirxwestina di robarek de (2016-10-09)
George Orwell rast an ep (2016-07-07)
Hesen Met nivskar ş (2016-02-24)
Emerkaya zdedndar sekuler (2015-11-14)
Rs li Milan Kundera Kundera j li welat xwe digere (2015-05-10)
Bajar roman hevdu ava dikin (2015-01-11)
Jiyaneka bohemyanst ji bo bextewariy (2014-11-10)
Dengbjn kurdan troubadourn ewropiyan (2014-09-21)
Di lteratur de dubendiyeke siyas Pasternak Joyce (2014-06-03)
Reklam dikare xewnn mirov j bifiroşe (2014-04-13)
Felsefe jiyan (2013-11-16)
Kurd frisn rojhilat ne (2013-10-11)
Hza axaftin (2013-08-19)
Li gor Renan kurd her kurd in (2013-03-09)
Elinda Pars ya romantk George Sand (2013-02-14)
Fris Karl May (2013-01-25)
Wjevan jann pskolojk (2012-10-08)
Vejiyan (2012-03-29)
Felsefe evndar (2012-03-10)
PIRSIYARA AKTEL
Li gor qenaeta te bila kurdn Kurdistana Sriyey digel projeya Emerkay yan ya Rsyay bin?
 
Ya Emerkay
Ya Rsyay
  Encamn dengan
 
NERNGEH
 
[kitb] Sun Z: Hunera şer (2016-04-21)
Ismail Beşiki ji kurdan re li ser ermeniyan semnerek da (2013-09-28)
Kurdistan ber serxwebna siyas serxwebna petrol ekonomk lan dike (2012-05-21)
Tewanga navdrn ziman kurd (2009-02-08)
Umt Firat dibje navnşana areserya pirsa kurd ne PKK ye (2008-11-11)
Hro Taleban: Min nedixwest Mam Celal bibe serokkomar Iraq [foto] (2007-05-10)
Alfabeya kurd-latn ji bo ziman kurd ji alfabeya kurd-ereb minasibtir e (2005-11-02)
Ferqa di nvbera ko, ku k de (2005-05-19)
Xewna Mesd Barzan ji başr Kurdistan mezintir e (2005-02-07)
 
REKLAM


KOLUMNST
Şebab Egt nabe Şeroy Biro ez j nabim heval
Tolstoy xelata Nobel
Kurdistaneka serbixwe [ne]cida
Heşt rojn şer xendek I
Em felsefe
Hilbijartinn Kurdistan ez şok kirim
© 19972017 www.nefel.com  |  E-poste: info@nefel.com  |  Powered by Medesoft.org