[ ŞEM, 2017-09-23 ]   [ BIKE MALPERA DESTPK ]   [ BXE NV BIJAREYAN ]   [ KONTAKT ]   [ INFO ]   [ LGERN & ARŞV ]  
DESTPK
Ne
Nivsar
Kulturmagazn
Hevpeyvn
Kolumnst
Ewrokurd
E-Pirtk
Lteratr
Ziman
Muzk
Foto
Lnk
E-POSTEYA TE
  Nav (Username)  
   
  fre (Password)  
   
   
     
   E-posteyeka n
 bo xwe qeyd bike
 
REKLAM


KOLUMNST 
Kurtiyek ji tarxa kurdan Kurdistan II
HEWLÊR, 7/2 2012 Gelek caran dibihsim ko dibjin kurd bi razbna xwe ne jr sayeya v ayna n. Yan dibjin ew dergeheke xr b ji kurdan re ji bo ji sstema kevin rizgar bibin, ko sstemeke paşket b. Ev qet ne rast e bi hem şweyan ji rastiy dr e.

Ber slam komek ol ayn di nav kurdan de hebn ko baweriya wan bi Xweday tak teniya heb, ew tiştek aşkere ye ko piraniya kurdan li ser ayna Zerdeşt bn, ne ptperst bn weku di nav ereban t zann. Rast ew e, kurd ti caran bi xweşiya xwe nebne misilman. Div bte zann ko ev j tiştek asay ye hem dagirker rbiry parastin bergiriya dijwar ya xwedan welat dibin.

Droka wan serdeman ji me re diyar dike: bi dirjiya hukm emew ebbas, kurdan dest ji rapern şoreş bernedaye, lewma ketin ber tepeserkirin kuştar talan enfal. Êln kurd berdewam rbiry riş gefn ln ereb bne ne jiyan ne mal ne jinn wan ji destdirjiya wan lan nehatine parastin. Hindek car ln ereb bi şer nikarne bigihin mirazn xwe, near bne bi jin jinxwaz tkeldar ligel ln kurdan bikin bi ry dostaniya wan bi dest bnin. Dibjin dayka Merwan xelfey daw y Umew kurd bye. Herwiha Eb Cefer Mensr Ebas j. L ev bi h curey dad nedaye, ereb bi av dl kole li kurdan binrin ko yeksan di navbera wan de bi c nehatiye. Eb Mislim Xoresan ko nav w y kevin "Behzadan" b serkirdeyek mezin y slam b, Bi tev gelek xizmetn w di v ayn de, bi xefk fln Eb Cefer Mensr di vexwendineke nanxwarin de hatiye kuştin anku bi py planeke pşek.

Şarek reben y ereb nav w "Eb Dulame" ye, di şirek da ji dvla (Eba Muslim) bi (Eba Mucrim Bav Tawanan) nav w mrxas hnaye. Helbesta w bi v watey ye:

Bav Mucrim xwed nmet li ser ebd xwe qut nekiriye heta tu qut bik.
Ma tu di dewleta Mensr de xedr bik, xwediy xedr bav te kurd in.

Sala 845 di serdema hikimdariya Wasq Bilal Ebbas de, kurd li gelek cihn Kurdistan de rapern, l tepeserkirina v rapern kete sty serkirdey ebbas Wesf Turk. Wesf bi talankar kolekirina sedan ke kur law zarokn kurd bes nekir, bi ser de ew bi dl birin Tikirt. l serhildan her berdewam bye, kurdn Cizr Botan, di sal 866 de Msil ji dest ereban derhnaye hukim l kirine. Şarek ereb bi nav "Ecn" bi nrneke regezperest bi diz di helbesteke xwe de gotiye:

Xelk weku v serdem nedtiye, taku Msil ewqas zell bibe kurd t de hukimdariy bikin.

Kurdan ji bil şoreşa xwe alkariya her kesek kirine ko li dij dewleta slam ser hilda, wek nimne şoreşa Zinc rapernn Yaqb Sefar şoreşn Xewarc şe. Gelek caran j kurdan alkariya dewleta navend kiriye li dij ewn radipern. Bo nimne alkariya Merwan duyem Umew kirin li dij ewn ser hildan. Herwiha piştgiriya Mamn Ebbas kirin bo wergirtina xlafet ji biray w Emn. Di heman dem de, berdewam alkariya dewleta Îslam daye di şern li dij ermeniyan naveyn snor yn rojhelata faris şer xaperestan. Di van şeran de kurdan bi mran şer kirine.

Bi kurt, ligel hatina slam de kurd ketine torek d rizgarbna xwe nedt. Bi gişt em dikarin bjin kurdan di v drok de dr dirj ya ereban li Kurdistan, herwiha piştre di serdema sefew qacar osman de j, xebat bo wan kirine, bi şweyek rwalet ser bi dewleta navend de bn l li di rastiy de serbixwe azad bn si birvebirina karbar xwe de.

Şoreş rapernn, kurd hindek car bi jrketin bi serketin hindek car j bi w temam dibn ko mrnişnn nve serbixwe ava dikirin. Bi py henek jder li serdemn Ebbas de 12 mrnişnn kurd hebn, ji hemyan girngtir: Hesenaway ko desthilata wan ji Şarezr heta Loristan b sala 959z, Dostek li Kurdistana naverast 990-1096z, Merwan li başr Diyarbekir heta digihe bajar Ruha li bakur Cizra Botan 984-1083z, Şedad li pişt Qafqasya ve heta digihe bi em Aras 951-1075z, herwiha dewleta Şiwankare li Îran di sedsala yazdem de Dewleta Hezar Hesp li Loristana mezin 1148-1339z dewleta Zend 1167-1202z endn din.

Serkirdeyn mezin yn kurd di nav artşa slam de derketin şopn xwe di mjy de berav hiştin. Binavdengtirn kes di v war de, serkirdey bi navdeng Selahedn Eyb 1137-1193z ko kar riş xaperestan bikira bi yekcar ew bişikandina dewleta binemala eyb li Misr Şam Iraq Kurdistan dabimezranda. Di navbera 1095-1291 de anku bi maweya 200 sal riş pelamarn xaperest yek li dv yek bi ser rojhilat de berdewam bn. Rast e ev pelamar riş, bi nav ayn bo rizgarkirina xaka proz ji dest dijminn misilman bn, l di rast de şerek dagirker b ji bo welat zep bikin.

Kurd di berengarbna rişn xaperest de wek serbazn bergiriya li slam beşdar bye ne weku kurd. Ne ten beşdar bergiriya li ayna slam bye l beşdar di şer parastina hebn mayna xwe xaka xwe ji zepkirina biyaniyan. Selahedn her wek kesayetiyek slam xwe nasandiye ne wek kesayetiyek neteweya kurd. Eger rojek ji rojan kurdbna xwe bi br bihna, w fermandariya Şarezr di cerg Kurdistan de nedida bi kesek Memalk tirk ko nav w "Kiştoxd" b. Rast e para mezin ji artşa Selahedn kurd b serkirdeyn artş ji xizm kes yan neteweyn w bn, herwiha beşek mezin ji reşeleşkeran kurd bn, l h girdanek wan bi kurd xaka Kurdistan ve neb. Jder heye dibje Selahedn her dem ligel kurdan dadinişt bi kurd diaxiv. Her di serdema w de, lwanek li zanngeha Ezher bo xwendekarn kurd hate vekirin nav l na lwana kurdan (Rwaq el-Ekrad).

Selahedn li bajar Tikrt ji dayk bye, l bav baprn w ji "Duwn" hatine ko gundek bnav b. Gotegot gelek hene kan Duwn ji meydan bi k ve , Ermenistan e yan Kurdistan? Jdern w dem nivsne Duwn li Azerbaycan dikeve, bi py gotinn hindek mjnsn w dem, ji gelek cihan re Azerbaycan hatiye gotin, renge beşeke Kurdistana me j di nav xwe de girtibe. Tişt yekal bye ko Duwn li pişta bajaroka Prmam ya li Hewlr b, ko rwtiya binemala Şad ji dewrber Hewlr bo Tikrt zdetir li c ye ne ji Yrvana Ermenistan weku hatiye gotin. Ne dr e ko Duwna Ermenistan di serdemeke ztir de war cih binemala baprn Selahedn bin paş wan berev jr v cih Duwn ko kiribin nav li w cih nabin Duwn, yan j nav w gund ber hebe l danştiyn n bi soz hesta Duwna kevn nav li w j nabin Duwn.

Eger ev bon rast bih wergirtin, em mat bimnin ko binemala Eybiyan her ji kevin de ko bne nexwestine jiyana xwe veguhzin bo wargeheke n.

Kurdistan di serdema hikimdariya slam de nikariye ew kesn xwestine roleke kara mjy di war serbaz yan siyas yan heta rewşenbr de bileyzin bihewne. Ev diyardeyeke nivskar navdar Mesd Mihemed bi nav Liberna Abor (Nezf Îqtsad) daye nasn.

Weku on Selahedn binemala w li dervey Kurdistan rabn derketin, bi heman şwey j bi dehan zana rewşenbrn kurd ber xwe dane dervey Kurdistan, heta di v serdema daw de Mewlana Xalid Nal Hac Qadir Keyf Ciwanroy cih li Kurdistan nedtine ber xwe dane xerbiy. Diyar e xwesta siyas ya binemala Şad han daye herdem li fersendek bigerin heta roleke drok hjay xwe bistnin, cara daw j li Misr fersend hatiye pş wan ko bergir ji ayn xaka hem geln navey re kirin, gel kurd j di nav de. [wergr: Hozan Robar]

-----------------------------------
Nivskar: BEDRAN EHMED badranhabeeb@yahoo.com
Weşandin: 2012-02-07
Xwendin: 11191
 

KOLUMNN BER   
Kurtiyek ji tarxa kurdan Kurdistan III (2012-05-20)
Niyeta dktator Nr Malik xirab e (2012-04-22)
Kurteyek ji tarxa kurdan Kurdistan I (2012-01-07)
Mala ziman wran ziman yekgirt 1 (2011-08-26)
Ax ji derd kurdan (2011-05-30)
Bi minasebeta kuştina Usame Bin Ladin (2011-05-08)
Dmenn qerfbar yn opozsyona Kurdistan (2011-04-14)
Xewna drn drok ji bo Kerkk (2011-03-26)
Guhartin er şidet na (2011-03-02)
Kerkk bo Kurdistan VI (2011-02-06)
Kerkk bo Kurdistan IV (2011-01-09)
Divt kurd di nav xwe de entegre bibin (2011-01-02)
Bkesiya ziman kurd (2010-12-02)
Wneyeke Iraqa paşeroj (2010-11-21)
Kerkk ji bo Kurdistan II (2010-11-04)
Kerkk ji bo Kurdistan I (2010-10-24)
Nrvan Barzan dewletek bo kurdan kurdek bo dewlet (2010-09-08)
Rewşenbr di hla berevaj de (2008-07-22)
Partiyn slam şer ne di dema xwe de (2008-07-14)
Heger bhnek rexnekirin be divt bhnek j teqdrkirin be (2008-06-13)
PIRSIYARA AKTEL
Li gor qenaeta te bila kurdn Kurdistana Sriyey digel projeya Emerkay yan ya Rsyay bin?
 
Ya Emerkay
Ya Rsyay
  Encamn dengan
 
NERNGEH
 
[kitb] Sun Z: Hunera şer (2016-04-21)
Ismail Beşiki ji kurdan re li ser ermeniyan semnerek da (2013-09-28)
Kurdistan ber serxwebna siyas serxwebna petrol ekonomk lan dike (2012-05-21)
Tewanga navdrn ziman kurd (2009-02-08)
Umt Firat dibje navnşana areserya pirsa kurd ne PKK ye (2008-11-11)
Hro Taleban: Min nedixwest Mam Celal bibe serokkomar Iraq [foto] (2007-05-10)
Alfabeya kurd-latn ji bo ziman kurd ji alfabeya kurd-ereb minasibtir e (2005-11-02)
Ferqa di nvbera ko, ku k de (2005-05-19)
Xewna Mesd Barzan ji başr Kurdistan mezintir e (2005-02-07)
 
REKLAM


KOLUMNST
Şebab Egt nabe Şeroy Biro ez j nabim heval
Tolstoy xelata Nobel
Kurdistaneka serbixwe [ne]cida
Heşt rojn şer xendek I
Em felsefe
Hilbijartinn Kurdistan ez şok kirim
© 19972017 www.nefel.com  |  E-poste: info@nefel.com  |  Powered by Medesoft.org