[ ŞEM, 2017-09-23 ]   [ BIKE MALPERA DESTPK ]   [ BXE NV BIJAREYAN ]   [ KONTAKT ]   [ INFO ]   [ LGERN & ARŞV ]  
DESTPK
Ne
Nivsar
Kulturmagazn
Hevpeyvn
Kolumnst
Ewrokurd
E-Pirtk
Lteratr
Ziman
Muzk
Foto
Lnk
E-POSTEYA TE
  Nav (Username)  
   
  fre (Password)  
   
   
     
   E-posteyeka n
 bo xwe qeyd bike
 
REKLAM


KOLUMNST 
Ji peymana Lozan heta Kerkk
HEWLÊR, 30/7 2008 Ev roj rojn drok ne. Li başr Kurdistan ro babet yek e: Mesele Kerkk e. Roja 24- trmeha 2008- Parlamentoya Bexday biryar da ko Kerkk ji Kurdistan bistne. Roja duşem kurdan li Kerkke protestoyek li dar xist l bel di protestoy de teqandinek b bi km 22 kurdan can xwe da.

Ber 85 salan j, roja 24- trmeh ji bo kurdan rojeka xemgn b. Bel, roja 24- trmeha sala 1923-y li qesra Ush, li bajar Lozan, li Swsrey peymanek hat nivsandin. Li gor w peymana Lozan Kurdistan b ar pare.

Bi minasebeta 85-saliya peymana Lozan bi akariya Kombenda Kawa min li otla Çariray semnerek li ser peymana Lozan da. Di w semner de gelek mvan rojnamevan amade bn. Di dema pirs bersivan de ten behsa Kerkk Msil hat kirin. Ez fr tiştek bm: Agahdariyn kurdan li ser peymana Lozan km in. Ji bo ko em rewşa ro fm bikin divt em peymana Lozan fm bikin.

***

Peymana Lozan li dij peymana Sevr ya 1920- ye. Li gor peymana Sewr li ser xaka mperatoriya osman dewleta Kurdistan Ermenistan dihatin damezrandin.

Bendn peymana Sewr ya 62, 63 64-, damezrandina Kurdistaneke serbixwe
destnşan dikin. Benda 62- Kurdistan wiha tarf dike:

Devera di navbera rojhilat Firat, başr Ermenistan, Tirkiy Sr, yn ko tixbn wan d di paşeroj de bn diyar kirin hermn ko kurd t de piran ne.

Benda 64- ya peymana Sewr j wiha ye:

Gel kurd, yan gel herm ger bi piran daxwaz bike ko ji Tirkiy bi tevah veqete serbixwe bibe ser li Civata Gelan bixe Civat baweriya xwe p bne ko kapasta v gel ya damezirandina dewleteke serbixwe heye damezirandin qewt bike, Tirkiye garant dide ko ji bo damezirandina v dewlet dev ji hem mafn xwe berde.

Di ar mijdara sala 1922- de li Meclsa Tirk li ser amadekariyn peymana
Lozan civn b. Di ser de mebs Bedls Ysif Ziya gelek mebsn kurd di v civn de, ji heyeta tirk dixwestin ko di hevdtinn Lozan de ew ti car qebl nekin ko Rojava Başr Kurdistan ji Tirkiy b veqetandin.

Heyeta tirk ya Lozan bi gişt ji 38 kesan pk dihat. Serok delegasyon wezr kar derve Ismet Inon b. Brtanya, Fransa, Îtalya, Tirkiye, Ynanistan, Yugoslawya Japonya beşdar konferansa Lozan bn. Yekitiya Sowyet, Romanya Bulgaristan j tevl rniştinn li ser pirsgirka tengavan bn. Herwiha Dewletn Yekby yn Emerkay j wek avdr tevl konferans b.

Heyetn dewletan di bin serokatiya wezrn xwe yn kar derve tevl konferans bbn. Serok heyeta Brtanya Lord Curzon, y Ynanistan Wenzelos, y Tirkiy Ismet Inonu, y Fransa Poncare, y Îtalya j Musolon
b.

Pirsgirka parvekirina xaka dewleta osman; yan tesptkirina snoran, pirsgirka tengavn Çanakale Stenbol u pirsgirka kaptlasyonan deynn dewleta tirk pirsn esas yn Lozan bn.

Roja 12- kann j rniştina li ser pirsgirka parastina kmnetewan destp kir li gor Dewletn Hevkar, li Tirkiy kmnetewe nedihatin parastin.

Di derbar mijara Kurdistan de, serokwezr ngilz Lloyd George j di 19-e
nsana sala 1920- de wiha digot:

Zehmet e mirov karibe di derheq Kurdistan de biryarek bide. Kurdistan di bin guh Ermenistan de ye ji ber ko qedera w, asr keldaniyan j eleqedar dike, bala dewletn ewrop j gelek dikişne. Herwiha Başr Kurdistan mumkn e ko bikeve bin rvebiriya Brtanyay. Em fikirn ko qetandina Kurdistan ji Tirkiy, w baş be. L zahmet e mirov karibe texmn bike, ka w encamn daxwazn kurdan hevragirtina wan di dewleteke otonom de, balanseke awa derxe meydan.

Di rniştin de li ser meseleya avakirina dewleta kurd heyeta tirk got:

Dewleta Tirkiy, dewleta hevpar ya hem rniştvann Tirkiy ye di navbera wan de tu cudah nne.

Heyetn ewrp j got:

Baş e, l em kesn xeyr-mislim yn ko li Tirkiy dijn bigrin bin parastina xwe. Yn may yan misilmann ne tirk j bila di bin bask edaleta we de bin.

Lord Curzon, di rniştina 9- ileya sala 1922- de di derbar mijara
parastina mafn kmnetewan de wiha got:

Komsyona jrin; pşiy xwestib ko hem kmnetewn etnk yn wek kurd, erkes ereb j wek kmnetewn ol ji tedbrn parastin stfade bikin. Heyeta tirk j li ser v yek got ko pwstiya van kmnetewan bi parastin nne, lewra ew bi temam ji hukmeta tirk memnn in. Ez dixwazim bawer bikim ko rewş bi rast j wiha ye. Ji ber v yek komsyona jrn li ser van gotinn ko bawer day, qebl kiriye ko tedbrn parastin ten ji bo kmnetewn ol bisnor bike.

Serok heyeta tirk Ismet Inonu li ser v axaftina Lord Curzon wiha got:

L heyeta me rewş wiha nanirxne. Li Tirkiy h kmnetewek misilman nne. Li Lozan' kurdan ser li me neda. Heta me di axaftinn xwe yn Lozan de doza xwe ya netew wek 'em kurd tirk' yan wek yek milet me parast da qebl kirin.'

Pişt peymana Lozan hem mafn kurdan ji wan hatin standin. Div chan her sal w peyman protesto bike u kurd li Sriyr, Îran Iraq li Tirkiy bigihn mafn xwe. Heger kurdan pşiya Lozan karek baş kiriba ro kesek cografya Kerkk minaqeşe nedikir. Hvdar im ko li tu pareya Kurdistan xeletiyn ko di peymana Lozan de bn dubare nebin!

-----------------------------------
Nivskar: KURDO BAKSÎ kurdo.b@hotmail.com
Weşandin: 2008-07-30
Xwendin: 7721
 

KOLUMNN BER   
Hilbijartinn Kurdistan ez şok kirim (2013-10-18)
Misilmann dijwar şoreşa Sriyey diz dawiya Beşar Esed nzk bye (2013-05-01)
Erdogan tiliya xwe xist qula moz (2012-10-30)
Rsya rezl e l bel Beşar rezltir e (2012-02-11)
Berhem Salih mala kurdan li Swd xirab kir (2011-10-17)
Ewrn tar li ser Kurdistan digerin (2011-08-27)
Xeletiyn neyarn me xelatn her baş in (2011-07-03)
AKP kurdan wek netewe nabne (2011-05-28)
Sr diheje bila kurd nehejin (2011-04-10)
Çima dostn kurdan bşans in (2011-01-29)
Kitbxaneyn kurd yn li diasporay tn girtin (2010-12-04)
Ji ar pareyn Kurdistan pnc kurd ketin Parlamentoya Swd (2010-09-23)
Peymana Sevr ji br nekin (2010-08-06)
Hikmeta Kurdistan jin ji br kirin (2009-10-30)
Kurd li asmanan hene l bel li erd nnin (2009-06-11)
Qanna dujiniy d li ser kurdan Kurdistan biha bibe mal (2008-12-10)
Ez li Stockholm pnc hezar mman ji bo Helebey pşkş dikim (2008-03-12)
Fermana rewşenbrn kurdan li Îran (2008-02-01)
Kurdn Swd zrek in yan j tembel in? (2007-10-05)
Çima kurd li rojnamevann xwe xwed dernakevin? (2007-08-03)
PIRSIYARA AKTEL
Li gor qenaeta te bila kurdn Kurdistana Sriyey digel projeya Emerkay yan ya Rsyay bin?
 
Ya Emerkay
Ya Rsyay
  Encamn dengan
 
NERNGEH
 
[kitb] Sun Z: Hunera şer (2016-04-21)
Ismail Beşiki ji kurdan re li ser ermeniyan semnerek da (2013-09-28)
Kurdistan ber serxwebna siyas serxwebna petrol ekonomk lan dike (2012-05-21)
Tewanga navdrn ziman kurd (2009-02-08)
Umt Firat dibje navnşana areserya pirsa kurd ne PKK ye (2008-11-11)
Hro Taleban: Min nedixwest Mam Celal bibe serokkomar Iraq [foto] (2007-05-10)
Alfabeya kurd-latn ji bo ziman kurd ji alfabeya kurd-ereb minasibtir e (2005-11-02)
Ferqa di nvbera ko, ku k de (2005-05-19)
Xewna Mesd Barzan ji başr Kurdistan mezintir e (2005-02-07)
 
REKLAM


KOLUMNST
Şebab Egt nabe Şeroy Biro ez j nabim heval
Tolstoy xelata Nobel
Kurdistaneka serbixwe [ne]cida
Heşt rojn şer xendek I
Em felsefe
Hilbijartinn Kurdistan ez şok kirim
© 19972017 www.nefel.com  |  E-poste: info@nefel.com  |  Powered by Medesoft.org