Prnt bike
Seyd Eliy Findik
Seyd Eliy Findik
CIZÎRA BOTAN, 24/7 2010 Gelik mirov hene dema temen xwe y v dinyay temam dikin dimirin bi mirina wan re nav wan j ji din die, ti şopa wan namne. Êd ti kes behsa wan j nake. Nexwe mirov bi rehet dikare di der bar van kesn ko ji bo mirovahy tiştek nekrne de bibje ko heyna wan neyna wan wek hev e.

Hejmara wan km j be l hinek d j hene ko dij wan kesana ne. Ji ber xizmeta wan ya hja ko ji bo mirovahy kirine, bi mirina wan nav wan ji din qut nabe. Hinde xizmet zde kiribin nav wan j ewqas baq dimne.

Yek ji wan kesn ko bi mirin nav w qut neby Seyd Eliy Findik y gorbihişt e.

Ka ser pş em şreka w ya naskir li jr binivsnin paş li jnengariya w binrin.

El rabe weha nab,
Bi hl pla nab,
Umir bor, mirin ha b,
Çira tedbrek nak?

Ev e umr te il sal e,
Te ne milk e, ne pertal e,
Xwel lser te qebir mal e,
De ka t keng peyda k?

Heval ne, tu paş ma y,
Dikin gaz: Çi ra nay?
Dibjim tu nezana y,
Ji lew guhdariy nak.

Tu zan ko tu rdr ,
Gelo ma qey tu y kor ?
He hat ji te bor,
Tu ranab, lez nak.

De ka rabe, tu bes raze!
Xwe pk bne gelek taze,
Li pş te kaş efraz e,
Ji v razan şerm nak?

Seyd Eliy Findik, di sala 1892- de li Findika Botan hatiye dinyay. Findik nehiyeya Dih ya naveya Srt ye.

Seyd El kur Seyd Silman, kur Seyd Îbrahm, kur Seyd Umer, kur Mele Hesen Xetb e. Ev malbat bir riya Şx Evdilqadir Geylan digihje Îmam Hesen.

Dema ko tataran bi ser Bexday de girt ev bajar dagir kir, kalikn Seyd El ko kirin, hatin li Erzen bi cih bn. Niha ji Erzen re dibjin Xirabbajar. Ev gund dikeve navbera Misirc (Kurtalan) Qubn (Beşr). Pişt demek ji Erzen re Xerzan hatiye gotin. Seba v, dema zagona paşnavan derket, mezinn wan ji wan re paşnav Erzen bijartine, da ko ev nav ney jibrkirin.

Seyd El zaroktiya xwe li Findik derbas kir. Pş li nik bab xwe xwend. Piştre weke adetn dem ji Findik derket Harnan. Harnan eşreke cnar wan e. Seyda li wir qederek feqt kir. Piştre li gund Baf, li nik Mele Îsmal, li Kercos li nik Mele Necmeddn, li Bişriy, li nik Mele Îbrahm Korik xwend. Piştre Farqn, li Mizgefta Behll Beg li cem Muft Seyd Evdilrehman, Mele Hesen Kiik, li cem Mele Yaqb Mele Hamd heft salan (ji 1333an heta 1340) xwend. Di van salan de dersa feqyan daye.

Dersa faris li cem Hec Fetah Hezroy xwend. Her wesa Seyd El j dersa w ya feraz (zanna weraset) daye. Seyd El destrnameya xwe ji Seyd Evdilrehman wetgirt.

Pişt ko vegeriya Findik, demek li cem ap bav xwe Şx Hesen Findik xwend cazetek ilm ji w j stand. Pişt cazet, Şx Hesen Findik kea xwe Rehme daye w, d Seyd El bye zavay Şx Hesen Findik. Ev cazeta ko standiye ji hla hikmet (yan dewlet E.B.) ve tehsla mezin hate qeblkirin (ew) leşker nekir.

Seyd El mudetek li Findik melatiya gund kir, dersa feqiyan da. Fetwayn Findik derdora w dem tev li hviya w ma.

Li ser teklfa Şx Evdilah kur Şx Mihemed Nriy Drşew mudetek li gund Sinatiy ders da feqiyan.

Di sala 1927- de Şx Seyday Cizr ji bo dersdayn w dawet li cem xwe kir. Li Serdehl ku gund Şx Seyda b- demeke dirj ders da zarokn mala Şx Seyda feqiyn wan.

Li ser daxwaza ehl Cinibr, Şx Seyda destra w da, Cinibr. Cinibr gundek Cizr ye. 25 salan li Cinibr ma; ders da bi fetwayan mijl b.

Şx Seyda hem cazeta ilm, hem j cazeta xelfetiy daye Findik. Findik xelfey Şx Seyda ye. Şx Îbrahm Heq y Basret j cazeta xelfetiya daye Findik.



Seyd Ely Findik awa ko alimek mezin b, wisa şar j b. Qesdeyn w di nav xelk herm de gelek bi qmet in gelek j belav bne. Ziman ko di dwana xwe de bikar anye gelek hsan e; her kes j fm dike. Naveroka qesdeyn w bi piran j şret wezan pk t. Ziman w gelek şirn b. Ji devern dr xelk dihatin cem w da ko weke teberk dersek li bal w bixwnin. Seyd El tu caran dil kes nedihişt, her tim beşaş b. Gelek caran di sohbetn xwe de henek dikirin. Em henekeka w li vir deynin:

Seyd El di sohbeta Şx Seyda de b. Hin kesn din j li wir bn. Şx Seyda der bar biheşt xweş lezeta di biheşt de ye weiz dida. Di navberek de Şx li Seyd El dizivire j re hol dibje:

Biheşt gelek xweş e, ne wel ye Sed El?

Seyd El:

Er ezben willeh biheşt gelek xweş e. Hema em ji van nimjan xilas dibin bes e.

Taybetmendyeke din j ya v zat ew e ko ew hem di nav rewşenbran de hem j di nav xelk nexwenda de navdar e t naskirin. Mirov ko haya w ji wjey ney j dema behsa El Rabe! tte kirin teqez dizane ko xwediy w helbest Findik ye. Qesdeya w ya her j t hezkirin El Rabe! ye. T gotin ko Seyda sibehek ji xew radibe dibne ko wexta nimja w derneg e. Ji ber v derengrabn pir xemgn dibe. Ewqas ko hema dest diavje pns nefsa xwe ji xwe re dike muxateb hestn xwe bi amadekirina w qesdey tne ziman.

S kur du ken w hebn. Kur w y mezin Seyd Evdilrehman 23 salan mufttiya Cizrr kir. Seyd El, di sala 1967an de li Cizr wefat kir di quba Şx Seyda de hate veşartin. Li ser gora w ev helbesta w ya meşhr nivisandiye

Di dinyay he rab,
Feqr şx axa b,
Ji ber mirn xilas nab,
Di şerq hem di xerb da

Berhemn Findik:

Gelek berhemn Seyda hene. Mixabin ji bil dwana w ya ko ji hla Nbihar ve hatiye apkirin, berhemn w yn din ap nebne.

1- Dwan,
2- Defş Şubhat f nezm et Terehat,
3- Hewaşn Ela Tefsr Qad el Beydaw (Tefsr),
4- Rsalet el-leme f adet el-Cume (fiqih),
5- Rsaletn f Necat Ebeweyn en-nebyy (syer),
6- Rsaletn f cewaz Defz Zekat Îla Ben Haşm we Ben el-Muttalp,
7- Zlfeqar-ı El ala reqabet Munkr el-Îstmdad mn Nebyyn ew vel (Ekqide),
8- Hewaşn Ela Dwan el-Cezer

Ez qesdeyeka Seyd Eliy Findik ya bi mnasebeta wefata Ûstad Bedzzeman Sed Kurd de nivisandiye li pey da j texmsa ko min li ser w qesdey amade kiriye li vir deynim:

Ey dil mesken derdan, ma tu zan ko ib?
Ew Sed can fida jdn me ra jks me b.

Beyreqa ko w hilan jibo v dn mubn.
Me iqa pirs seh kir v dem kes d neb.

Çepera dn girtib, pak ji kesk nedikir,
Heq dizan, heq digot heq dikir; herdem we b.

Ew dikana ko w dan, ew meta difirot,
Ew li Şam Misr Bexday niho peyda neb.

Ç wetat kir, i msbet! Sedhezar rehmet li ser,
Jehl v dn mbn ra i nimnek taze b.

Ssed heft neh pişt hezar Hicret,
Dergeh bax Biheşt kerem lber w veb

Ew li Nurs hate dinya, w li Urfay wefat kir,
Ew şehr b, ew bed b, ez i bm, serdeste b.

Ey Sed herdu dinya, dtina te b keder,
Em jXweday xwe dixwazin: Laxret em lcem te b.

Ey El, ger i Sed , l Rsal Nr nen,
Sed emanet min li te, da tu ji wan mehrm neb.
.

Ma dizan ber i her rondik ji avan rz dib,
Her dem dam dinalim, şev heta dan sib.
Wer bipirs da tu ji v raza ecap hn bib:
Ey dil mesken derdan, ma tu zan ko ib?
Ew Sed can fida j'dn mera j'ks me b.

Canfida b qehreman b, dest bi şr ilm dn,
Nur dixwend Nur dirt her zaman an hn.
Ger bixwaz w binas, wer Risaln w bibn.
Beyreqa ko w hilan jibo v dn mubn.
Me iqa pirs seh kir v dem kes d neb.

Kes nemab dn vegota w dema zulm zecir,
Nalenala ehl dn b, ehl dil, ehl zikir,
Ew li ber w zulma rab l bi tedbr sebir,
Çepera dn girtib, pak ji kesk nedikir,
Heq dizan, heq digot heq dikir; herdem we b.

Tirs neb j ra ji lewra b sekin, dam digot,
Her kes carek bidta kufr nfaq j dişot,
Sohbeta w ya mibarek cerg mlak t disot,
Ew dikana ko w dan, ew meta difirot,
Ew li Şam Misr Bexday niho peyda neb.

Ne li Delh, ne li Tehran, ne li Şraz, ta Giver,
Yek neb ehl diyanet l kira qr mefer.
Sal hezar nehsed şst, mah roj, dem seher,
Ç wetat kir, i msbet! Sedhezar rehmet li ser,
J'ehl v dn mbn ra i nimnek taze b.

Cadeyek n w vedan boy xortn ummet,
Ew di Barla Emrdax xerq dib nav xizmet
W di umr xoy ezz da guh nedab lezet,
Ssed heft neh pişt hezar Hicret,
Dergeh bax Biheşt kerem l'ber w veb

Eb Cehln v zeman, zalimn hc bitir,
Şandibn Afyon Barla, Qestemon Eyrdir.
Ew gula Kurdn reben b, l nehiştin ew li vir
Ew li Nurs hate dinya, w li Urfay wefat kir,
Ew şehr b, ew bed' b, ez i bm, serdeste b.

Sahib "İlm Ledn" b, dafi' hizna beşer,
Xwendina Nra Îlah nedida zr zeber,
Firqeta W em helandin sed hewar, ax keser,
Ey Sed herdu dinya, dtina te b keder,
Em j'Xweday xwe dixwazin: L'axret em l'cem te b.

Em ji derd firqeta W bne jar, bne zebn,
Şubhet mecnn dinaln qet nema sebr sikn,
"Dilkula!" firset li dest e, wer Risal Nr bixn!
Ey 'El, ger i Sed , l Rsal Nr nen,
Sed emanet min li te, da tu ji wan mehrm neb.

-----------------------------------
Nivskar: ABDULKADIR BÎNGOL abdulkadirbingol@gmail.com
Weşandin: 2010-7-24
Xwendin: 2585